Oedeemtherapie

Oedeemtherapie

Oedeem is een abnormale ophoping van vocht, als gevolg van een verstoord evenwicht tussen aan- en afvoer van vocht. Dit uit zich in een gevoel van spanning of stuwing van de huid, een zwaar gevoel en toename van de omvang van het lichaamsdeel. Oedeemtherapie kan met verschillende methoden het oedeem verminderen en verergering tegengaan. Ook  kunnen we huidproblemen voorkomen en  functiestoornissen verbeteren. Daarnaast krijgen je handvaten om te hoe je beste met oedeem om kunt gaan.

Het lymfesysteem

Het lymfesysteem maakt deel uit van de totale circulatie in ons lichaam. Het lymfesysteem is onder andere verantwoordelijk voor het transport en de afvoer van vocht en grotere moleculen, zoals eiwitten, die niet door de bloedvaten opgenomen kunnen worden. Bij beschadiging van het lymfesysteem wordt de afvoer van het vocht belemmerd en hoopt het vocht zich op in ons lichaam en is er sprake van oedeem. Naast een beschadiging van het lymfesysteem kan er een ophoping van vocht ontstaan als gevolg van een (tijdelijke) vergrote aanvoer van vocht in het weefsel. Het lymfesysteem kan dan overbelast raken en is niet langer in staat het vocht op te nemen en te vervoeren.

Lianne Holzapfel
Lianne Holzapfel | Oncologie fysiotherapeut

Voor patiënten met oedeem is bewegen heel belangrijk. Hierdoor worden de lymfvaten gestimuleerd om vocht af te voeren. Wandelen, zwemmen, gymnastiek zijn hiervoor heel geschikt. Wij bieden verschillende beweegprogramma's, zowel in groepsverband als individueel. 

Soorten oedeem 

Er zijn verschillende vormen van oedeem te onderscheiden. Namelijk veneus oedeem, lymfoedeem en lipoedeem, hieronder zijn deze drie vormen omschreven.

Lymfoedeem

Lymfoedeem kan ontstaan wanneer er sprake is van een beschadiging of een fout in de aanmaak van het lymfestelsel. De transportcapaciteit van het lymfesysteem is verminderd en het vocht kan niet effectief of voldoende vervoerd en afgevoerd worden.Lymfoedeem kan aangeboren zijn (primair lymfoedeem) of verworven als gevolg van een andere aandoening (secundair lymfoedeem). Bekende vormen van secundair lymfoedeem zijn het armlymfoedeem, bij vrouwen na een borstoperatie en okselklierdissectie en beenlymfoedeem na bijvoorbeeld een gynaecologische operatie. Patiënten die na een dergelijke operatie, radiotherapie en/of chemotherapie ondergaan, hebben een grotere kans op het ontwikkelen van lymfoedeem.

Lipoedeem

Lipoedeem betekent letterlijk een ophoping van vocht en vet. Lipoedeem is een chronische aandoening die voornamelijk bij vrouwen voorkomt. In de meeste gevallen komt lipoedeem symmetrisch voor op de heupen en de benen. Opvallend hierbij is dat de voeten slank blijven. Bij lipoedeem is het aantal vetcellen in het weefsel te groot. Omdat er niet echt sprake is van oedeem is de term lipohypertrofie meer op zijn plaats. Door het grote aantal vetcellen kan er druk ontstaan op de bloed- en lymfevaten, waardoor er problemen kunnen ontstaan in de aanvoer en afvoer van vocht. Daardoor kan in de loop der tijd een combinatie ontstaan van lipoedeem en lymfoedeem ook wel lymfo-lipoedeem genoemd. Vaak worden bij patiënten met lipoedeem andere klachten ervaren gezien zoals moeheid, pijn bij aanraking van de huid en snelle overbelasting. 

Veneus oedeem

Veneus oedeem kan ontstaan als gevolg van veneuze insufficiëntie. Dit wil zeggen dat het veneuze systeem, de aders, niet goed functioneren. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van trombose of een verzwakte vaatwand van de bloedvaten. Als gevolg hiervan verhoogt de druk in de aders en wordt er vocht en eiwitten vanuit het bloedvat in het weefsel geperst. Er is dus sprake van een (tijdelijke) vergrote aanvoer van vocht.

Behandeling

Wanneer je last hebt van oedeem is het verstandig om je te laten behandelen door een oedeemtherapeut. 

Oedeemtherapie richt zich op: 

  • Het verminderen van de omvang van het oedeem 
  • De progressie van het oedeem tegengaan
  • Vermijden van complicaties zoals huidproblemen
  • Verbeteren van eventuele functiestoornissen
  • Het leren omgaan met oedeem

De behandeling kan bestaan uit de volgende onderdelen: 

  • Manuele lymfdrainage 
  • Compressietherapie
  • Lymftaping
  • Ademhalingsoefeningen
  • Bewegingstherapie
  • (Dieet)advies
  • Zelfmanagement