‘Iedereen met borstkanker naar de fysiotherapeut!’

In 2016 kregen in Nederland 14.640 vrouwen de diagnose borstkanker. Veel van die patiënten hebben last van lichamelijke klachten door behandelingen als een operatie, radiotherapie, chemotherapie of hormoontherapie. Een flink deel van die klachten kunnen goed behandeld worden door een fysiotherapeut. Maar waarom zien we dan zo weinig patiënten met borstkanker in onze praktijken?

Door L.C. Holzapfel, MSc, oncologie- en oedeemfysiotherapeut

Onwetendheid

Uit diverse onderzoeken blijkt dat het met name door onwetendheid komt, zowel bij verwijzers als bij de patiënten zelf. Die laatste groep komt vaak via een omweg bij een fysiotherapeut terecht. In veel gevallen in een later stadium, terwijl juist in een vroeg stadium al veel bereikt kan worden met fysiotherapie. Met name in de eerste weken na een zware behandeling kan een speciaal opgeleide oncologie- en oedeemfysiotherapeut veel verschil maken in het ontstaan en behandelen van klachten als lymfoedeem, seroom, AWS of fibrose/littekenweefsel.

De overtuiging dat problemen geleidelijk vanzelf overgaan zonder blijvende gevolgen, kan het verwijzen van een patiënt vertragen. Dit terwijl juist een snelle, effectieve behandeling klachten op lange termijn kan voorkomen. Een van de belangrijkste en de meest voorkomende drempel is dat verwijzers te weinig kennis hebben over de fysiotherapeutische mogelijkheden, waardoor patiënten niet op tijd worden verwezen.

Doorverwijzen

De richtlijnen voor doorverwijzing naar de fysiotherapeut zijn duidelijk beschreven. Het gaat om:
› Patiënten die een volledige okselklierverwijdering hebben gehad en/of radiotherapie hebben ondergaan op de oksel of het sleutelbeen; -
› Patiënten met overgewicht of die bekend zijn met andere aandoeningen zoals suikerziekte of infecties;
› Patiënten bij wie voor de operatie sprake was van schouderklachten.

Patiënten kunnen ook worden verwezen naar de fysiotherapeut als er een beperking is in de mobiliteit of spierkracht en bij pijn of lymfoedeem. Daarnaast adviseert de Landelijke Richtlijn Mammacarcinoom om bij elke patiënt het onderwerp fysieke training tijdens de behandeling te bespreken. 

Advies

Mijn mening als oedeem- en oncologiefysiotherapeut is dat patiënten met borstkanker minstens één keer naar de fysiotherapeut zouden moeten gaan voor informatie en adviezen. Nog beter is het wanneer wij patiënten met borstkanker ook al pre-operatief gaan adviseren. Er kunnen dan nulmetingen worden gedaan, bijvoorbeeld van de armomvang, zodat minimale afwijkingen in armomvang al gesignaleerd kunnen worden. Na de operatie of behandelingen kan dan beginnend lymfoedeem snel vastgesteld en behandeld worden om erger te voorkomen.

Met dit artikel hoop ik de patiënt zelf of haar naasten te bereiken. Mijn advies: neem voor, tijdens of na de behandeling van borstkanker zo snel mogelijk contact op met een fysiotherapeut wanneer er sprake is van lichamelijke klachten of lymfoedeem om hierbij zo snel mogelijk hulp te krijgen.

MCZ Groningen

Sportlaan 2.1
9728 PH Groningen
T 050 527 16 13

MCZ Haren

Mellenssteeg 41a
9753 HL Haren
T 050 534 72 51

HKZ Gecertificeerd